ORTAKLIK PAYI etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
ORTAKLIK PAYI etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Kooperatiflerde bir paya birden fazla ortak sahip olabilir mi?

Esas itibariyle bir ortağın en az bir ortaklık payı alması zorunlu bulunmakla birlikte, bir paya birden fazla şahsın sahip olması halinde sermaye payı kooperatife karşı bölünemeyeceğinden, hissedarlar aralarından seçebilecekleri ortak bir temsilci aracılığıyla ortaklık haklarını kullanabileceklerdir (Kooperatifler Kanunu Md.98 TTK Md.400).
Bir paya birlikte sahip olan şahısların aralarında yapmış oldukları anlaşmalar kooperatifi bağlamamakla birlikte bu durumdaki kişiler müşterek bir temsilci tayin etmedikleri takdirde kooperatif tarafından bunlardan birine yapılacak tebliğ hepsi hakkında geçerli olacaktır.

Kooperatiflerde bir paya birden fazla ortak sahip olabilir mi?

Esas itibariyle bir ortağın en az bir ortaklık payı alması zorunlu bulunmakla birlikte, bir paya birden fazla şahsın sahip olması halinde sermaye payı kooperatife karşı bölünemeyeceğinden, hissedarlar aralarından seçebilecekleri ortak bir temsilci aracılığıyla ortaklık haklarını kullanabileceklerdir (Kooperatifler Kanunu Md.98 TTK Md.400).
Bir paya birlikte sahip olan şahısların aralarında yapmış oldukları anlaşmalar kooperatifi bağlamamakla birlikte bu durumdaki kişiler müşterek bir temsilci tayin etmedikleri takdirde kooperatif tarafından bunlardan birine yapılacak tebliğ hepsi hakkında geçerli olacaktır.

Kooperatiflerde Ortaklık payı nedir? Bir ortak en fazla kaç pay taahhüt edebilir?

Kooperatife giren her şahıstan en az bir ortaklık payı alınması gerekir.
Bir ortaklık payının değeri 1 YTL’dir. Kooperatife giren ortaklar en çok 5000 pay taahhüt edebilirler.
Bir kaç pay bir ortaklık senedinde gösterilebilir (Kooperatifler Kanunu Md.19).

Kooperatiflerde Ortaklık payı nedir? Bir ortak en fazla kaç pay taahhüt edebilir?

Kooperatife giren her şahıstan en az bir ortaklık payı alınması gerekir.
Bir ortaklık payının değeri 1 YTL’dir. Kooperatife giren ortaklar en çok 5000 pay taahhüt edebilirler.
Bir kaç pay bir ortaklık senedinde gösterilebilir (Kooperatifler Kanunu Md.19).

Kooperatiflerde Ortaklığa Yeni Üye Alımının Muhasebeleştirilmesi

Ortaklığa yeni kabul edilen ortak, aynı kurucu ortaklar gibi ana sözleşmede taahhüt edilmesi gereken en az ortaklık payını almayı taahhüt etmelidir. Ayrıca ana sözleşmede yeni alınacak ortaklardan talep edilecek bir fark var ise bu fark ile birlikte o ana kadar diğer ortakların yaptıkları ödemeleri de yapması gerekir.
Yeni ortak olan kişinin sermaye ve diğer ödemeleri yapmayı taahhüt etmesi durumunda yapılacak kayıt, yukarıda değinildiği gibi olacaktır. Buradaki tek fark, yeni ortaktan ana sözleşme gereği bir fark alınacaksa bu farkın hangi hesapta izleneceğidir. Böyle bir fark alınması durumunda, alınan fark 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesabının alacağında izlenecektir.

Örnek 1: 5 Temmuz 2011 günü Fehmi YERLİKAYA adlı kişi kooperatife ortak olarak alınıyor. Yeni ortak ana sözleşmede her ortağın en az 1500 adet ortaklık payı almasının gerektiğini bildiren hükme göre 1500 adet ortaklık payı almayı taahhüt ediyor.
Yeni ortak, diğer ortakların o ana kadar ödemiş oldukları arsa ve inşaat payları toplamı olan 900 TL’ yi ve ana sözleşmede belirtilen ve yeni ortak olacaklardan alınacak 1.100 TL’lik farkı ödemeyi taahhüt ediyor.
Yeni ortak sermaye taahhüdünü ve ödemesi gereken diğer yükümlülükleri nakit olarak ödüyor.

* Yeni ortağın sermaye taahhüdünün kaydı:


*Yeni ortağın, diğer ortakların yaptıkları ödemeleri, taahhüt etmesinin kaydı:


*Yeni ortağın taahhütlerini yerine getirmesi:




Kooperatiflerde Ortaklığa Yeni Üye Alımının Muhasebeleştirilmesi

Ortaklığa yeni kabul edilen ortak, aynı kurucu ortaklar gibi ana sözleşmede taahhüt edilmesi gereken en az ortaklık payını almayı taahhüt etmelidir. Ayrıca ana sözleşmede yeni alınacak ortaklardan talep edilecek bir fark var ise bu fark ile birlikte o ana kadar diğer ortakların yaptıkları ödemeleri de yapması gerekir.
Yeni ortak olan kişinin sermaye ve diğer ödemeleri yapmayı taahhüt etmesi durumunda yapılacak kayıt, yukarıda değinildiği gibi olacaktır. Buradaki tek fark, yeni ortaktan ana sözleşme gereği bir fark alınacaksa bu farkın hangi hesapta izleneceğidir. Böyle bir fark alınması durumunda, alınan fark 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesabının alacağında izlenecektir.

Örnek 1: 5 Temmuz 2011 günü Fehmi YERLİKAYA adlı kişi kooperatife ortak olarak alınıyor. Yeni ortak ana sözleşmede her ortağın en az 1500 adet ortaklık payı almasının gerektiğini bildiren hükme göre 1500 adet ortaklık payı almayı taahhüt ediyor.
Yeni ortak, diğer ortakların o ana kadar ödemiş oldukları arsa ve inşaat payları toplamı olan 900 TL’ yi ve ana sözleşmede belirtilen ve yeni ortak olacaklardan alınacak 1.100 TL’lik farkı ödemeyi taahhüt ediyor.
Yeni ortak sermaye taahhüdünü ve ödemesi gereken diğer yükümlülükleri nakit olarak ödüyor.

* Yeni ortağın sermaye taahhüdünün kaydı:


*Yeni ortağın, diğer ortakların yaptıkları ödemeleri, taahhüt etmesinin kaydı:


*Yeni ortağın taahhütlerini yerine getirmesi:




Kooperatiflerde Kuruluş İşlemlerinin ve Sermaye Paylarının Muhasebeleştirilmesi

Kurucu ortakların ve kuruluştan sonra ortak olanların taahhüt ettikleri sermaye payları, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabına borç, 500 Sermaye hesabına alacak kaydedilmek suretiyle taahhüt kaydı yapılır. Ortakların taahhüt ettikleri sermaye paylarını ödemeleri durumunda ödeme şekline göre ilgili varlık hesabı (100 Kasa, 101 Alınan Çekler, 121 Alacak Senetleri, 102 Bankalar vs.) borçlandırılıp, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı alacaklandırılır.

Kuruluş aşamasında yapılan giderler, 770 Genel Yönetim Giderleri hesabının (7/A Seçeneğine göre) borcuna yazılmak suretiyle direkt gider olarak yazılabileceği gibi, 262 Kuruluş ve Örgütlendirme Giderleri hesabının borcuna yazılarak aktifleştirilebilir.

Örnek: ....... Kooperatifi 8 kişi tarafından ve 1.500'er adet ortaklık payı taahhüt edilerek kuruluyor (1 ortalık payının değeri 100 TL'dir). Ortaklar sermaye taahhütlerinin % 25 ini kooperatif adına açılan Banka hesabına nakit olarak teslim ediyorlar. Kuruluş sırasında toplam 100 TL gider yapılıyor, bu giderleri kurucu ortaklardan Derya YILMAZ karşılıyor.

Kurucu ortaklar, kalan sermaye taahhütlerini kooperatife nakit olarak ödüyorlar ve bu paralar yönetim kurulunca kooperatifin bankadaki hesabına yatırılıyor.

* Sermaye taahhüt kaydının yapılması:


* Kuruluş giderlerinin aktifleştirilmesi (direkt gider yazılacaksa 770, aktifleştirilecekse 262 numaralı hesap kullanılır):


* Kalan taahhütlerin yerine getirilmesi ve sermaye paylarının bankaya yatırılması



Yukarıdaki örnekte kuruluş giderlerini yapan ortağa olan borç kooperatifin bankadaki hesabından ödendiğinde aşağıdaki kayıt yapılır:






Kooperatiflerde Kuruluş İşlemlerinin ve Sermaye Paylarının Muhasebeleştirilmesi

Kurucu ortakların ve kuruluştan sonra ortak olanların taahhüt ettikleri sermaye payları, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabına borç, 500 Sermaye hesabına alacak kaydedilmek suretiyle taahhüt kaydı yapılır. Ortakların taahhüt ettikleri sermaye paylarını ödemeleri durumunda ödeme şekline göre ilgili varlık hesabı (100 Kasa, 101 Alınan Çekler, 121 Alacak Senetleri, 102 Bankalar vs.) borçlandırılıp, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı alacaklandırılır.
Kuruluş aşamasında yapılan giderler, 770 Genel Yönetim Giderleri hesabının (7/A Seçeneğine göre) borcuna yazılmak suretiyle direkt gider olarak yazılabileceği gibi, 262 Kuruluş ve Örgütlendirme Giderleri hesabının borcuna yazılarak aktifleştirilebilir.

Örnek: ,,,,,,,,,,,,,,,,,,, Kooperatifi 8 kişi tarafından ve 1500'er adet ortaklık payı taahhüt edilerek kuruluyor (1 ortalık payının değeri 100 TL'dir). Ortaklar sermaye taahhütlerinin % 25 ini kooperatif adına açılan Banka hesabına nakit olarak teslim ediyorlar. Kuruluş sırasında toplam 100TL gider yapılıyor, bu giderleri kurucu ortaklardan Derya YILMAZ karşılıyor.
Kurucu ortaklar, kalan sermaye taahhütlerini kooperatife nakit olarak ödüyorlar ve bu paralar yönetim kurulunca kooperatifin bankadaki hesabına yatırılıyor.

* Sermaye taahhüt kaydının yapılması:


* Kuruluş giderlerinin aktifleştirilmesi (direkt gider yazılacaksa 770, aktifleştirilecekse 262 numaralı hesap kullanılır):


* Kalan taahhütlerin yerine getirilmesi ve sermaye paylarının bankaya yatırılması



Yukarıdaki örnekte kuruluş giderlerini yapan ortağa olan borç kooperatifin bankadaki hesabından ödendiğinde aşağıdaki kayıt yapılır:






Kooperatiflerde Kuruluş İşlemlerinin ve Sermaye Paylarının Muhasebeleştirilmesi

Kurucu ortakların ve kuruluştan sonra ortak olanların taahhüt ettikleri sermaye payları, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabına borç, 500 Sermaye hesabına alacak kaydedilmek suretiyle taahhüt kaydı yapılır. Ortakların taahhüt ettikleri sermaye paylarını ödemeleri durumunda ödeme şekline göre ilgili varlık hesabı (100 Kasa, 101 Alınan Çekler, 121 Alacak Senetleri, 102 Bankalar vs.) borçlandırılıp, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı alacaklandırılır.
Kuruluş aşamasında yapılan giderler, 770 Genel Yönetim Giderleri hesabının (7/A Seçeneğine göre) borcuna yazılmak suretiyle direkt gider olarak yazılabileceği gibi, 262 Kuruluş ve Örgütlendirme Giderleri hesabının borcuna yazılarak aktifleştirilebilir.

Örnek: ,,,,,,,,,,,,,,,,,,, Kooperatifi 8 kişi tarafından ve 1500'er adet ortaklık payı taahhüt edilerek kuruluyor (1 ortalık payının değeri 100 TL'dir). Ortaklar sermaye taahhütlerinin % 25 ini kooperatif adına açılan Banka hesabına nakit olarak teslim ediyorlar. Kuruluş sırasında toplam 100TL gider yapılıyor, bu giderleri kurucu ortaklardan Derya YILMAZ karşılıyor.
Kurucu ortaklar, kalan sermaye taahhütlerini kooperatife nakit olarak ödüyorlar ve bu paralar yönetim kurulunca kooperatifin bankadaki hesabına yatırılıyor.

* Sermaye taahhüt kaydının yapılması:


* Kuruluş giderlerinin aktifleştirilmesi (direkt gider yazılacaksa 770, aktifleştirilecekse 262 numaralı hesap kullanılır):


* Kalan taahhütlerin yerine getirilmesi ve sermaye paylarının bankaya yatırılması



Yukarıdaki örnekte kuruluş giderlerini yapan ortağa olan borç kooperatifin bankadaki hesabından ödendiğinde aşağıdaki kayıt yapılır:






Ortakların Kooperatif Borçlarından Dolayı Sorumlulukları

Ana sözleşmede aksine bir hüküm yoksa veya anas özleşmede "Kooperatif alacaklılarına karşı yalnız mamelekiyle (mal varlığı ile) sorumludur." hükmü varsa, kooperatif borçlarından dolayı sadece malvarlığı ile sorumlu olacak ve alacaklılar, alacaklarının tahsili için ortaklarının şahsi varlığına başvuramayacaklardır.

Ana kural bu olmakla beraber, ana sözleşmeyle ortakların sınırsız sorumluluk veya sınırlı sorumluluk hallerinden birinin ve ek ödeme yükümlülüğünün kabul edilmesi de mümkündür.
Sınırsız sorumluluk: Ana sözleşmede belirtilerek, kooperatifin mal varlığının, borçlarını karşılamaya yetmediği durumlarda, ortaklar da şahsen ve sınırsız olarak sorumlu tutulabilir. Buna “sınırsız sorumluluk” denir. Uygulamada pek rastlanan bir durum değildir.

Bir kooperatif ortağının sınırsız sorumlu tutulabilmesi için şu hususların mevcut olması gerekir:
  • Ortakların sınırsız sorumlu olduklarına dair ana sözleşmede hüküm bulunmalıdır.
  • Kooperatif iflas etmiş ya da diğer nedenlerle dağılmış olmalıdır.
  • Kooperatifin tasfiyesi sonucunda alacaklılar, alacaklarını kısmen veya tamamen tahsil edememiş olmalıdır. Kooperatifin iflası halinde, tasfiye iflas idaresi tarafından; kooperatifin diğer bir kooperatifle birleşmesi veya devralınması halleri hariç olmak üzere, dağılan kooperatif tasfiye haline gireceğinden bu halde de tasfiye, tasfiye kurulunca yapılır. O nedenle de, alacaklılar alacaklarını iflas masası veya tasfiye kurulu vasıtasıyla isteme hakkına sahiptir. Direk olarak ortak hakkında takibata geçmeleri mümkün değildir.
  • Ortağın sınırsız sorumluluk halini yazılı olarak kabul etmesi gerekir. Aksi takdirde ortağın sınırsız sorumluluğu söz konusu olmaz. Ancak, kurucu ortaklar için anasözleşmede böyle bir hükmün olması yeterlidir.
Sınırlı sorumluluk: Kanunun kabul ettiği diğer bir sorumluluk hali ise “sınırlı sorumluluk”tur. Uygulamada çok yaygın olan da sınırlı sorumluluk halidir. Bu sorumluluğa göre; ana sözleşmeye, kooperatif borçları için her ortağın kendi payından fazla olarak şahsan ve belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu olacakları hususunda bir hüküm konabilir. Ortakların tek başına sorumlu olacakları miktar kooperatifteki paylarının tutarı ile orantılı olarak da gösterilebilir İflasın sonuna kadar bu sorumluluk iflas idaresi tarafından ileri sürülür.

Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan örnek ana sözleşmelerde kooperatif borçlarından dolayı her ortağın taahhüt ettiği pay tutarı kadar sorumlu olduğu yönünde düzenlemeler mevcut olup ortaklık payı dışında belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu olacaklarına dair bir hüküm bulunmamaktadır.

Ortakların Kooperatif Borçlarından Dolayı Sorumlulukları

Ana sözleşmede aksine bir hüküm yoksa veya anas özleşmede "Kooperatif alacaklılarına karşı yalnız mamelekiyle (mal varlığı ile) sorumludur." hükmü varsa, kooperatif borçlarından dolayı sadece malvarlığı ile sorumlu olacak ve alacaklılar, alacaklarının tahsili için ortaklarının şahsi varlığına başvuramayacaklardır.

Ana kural bu olmakla beraber, ana sözleşmeyle ortakların sınırsız sorumluluk veya sınırlı sorumluluk hallerinden birinin ve ek ödeme yükümlülüğünün kabul edilmesi de mümkündür.
Sınırsız sorumluluk: Ana sözleşmede belirtilerek, kooperatifin mal varlığının, borçlarını karşılamaya yetmediği durumlarda, ortaklar da şahsen ve sınırsız olarak sorumlu tutulabilir. Buna “sınırsız sorumluluk” denir. Uygulamada pek rastlanan bir durum değildir.

Bir kooperatif ortağının sınırsız sorumlu tutulabilmesi için şu hususların mevcut olması gerekir:
  • Ortakların sınırsız sorumlu olduklarına dair ana sözleşmede hüküm bulunmalıdır.
  • Kooperatif iflas etmiş ya da diğer nedenlerle dağılmış olmalıdır.
  • Kooperatifin tasfiyesi sonucunda alacaklılar, alacaklarını kısmen veya tamamen tahsil edememiş olmalıdır. Kooperatifin iflası halinde, tasfiye iflas idaresi tarafından; kooperatifin diğer bir kooperatifle birleşmesi veya devralınması halleri hariç olmak üzere, dağılan kooperatif tasfiye haline gireceğinden bu halde de tasfiye, tasfiye kurulunca yapılır. O nedenle de, alacaklılar alacaklarını iflas masası veya tasfiye kurulu vasıtasıyla isteme hakkına sahiptir. Direk olarak ortak hakkında takibata geçmeleri mümkün değildir.
  • Ortağın sınırsız sorumluluk halini yazılı olarak kabul etmesi gerekir. Aksi takdirde ortağın sınırsız sorumluluğu söz konusu olmaz. Ancak, kurucu ortaklar için anasözleşmede böyle bir hükmün olması yeterlidir.
Sınırlı sorumluluk: Kanunun kabul ettiği diğer bir sorumluluk hali ise “sınırlı sorumluluk”tur. Uygulamada çok yaygın olan da sınırlı sorumluluk halidir. Bu sorumluluğa göre; ana sözleşmeye, kooperatif borçları için her ortağın kendi payından fazla olarak şahsan ve belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu olacakları hususunda bir hüküm konabilir. Ortakların tek başına sorumlu olacakları miktar kooperatifteki paylarının tutarı ile orantılı olarak da gösterilebilir İflasın sonuna kadar bu sorumluluk iflas idaresi tarafından ileri sürülür.

Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan örnek ana sözleşmelerde kooperatif borçlarından dolayı her ortağın taahhüt ettiği pay tutarı kadar sorumlu olduğu yönünde düzenlemeler mevcut olup ortaklık payı dışında belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu olacaklarına dair bir hüküm bulunmamaktadır.

Kooperatiflerde Ortakların Sermaye Koyma Borcu ve Aidat Ödeme Yükümlülüğü

Ticaret şirketlerinden farklı olarak kooperatiflerde, kârın yerini ekonomik menfaat, sermayenin yerini de karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet aldığından sermaye unsuruna önem verilmemiş, ticaret şirketlerine göre kooperatiflerde sermaye çok düşük tutulmuştur.
Kooperatifler Kanunu'nun 19’uncu maddesine göre kooperatifi giren her ortağın en az bir ortaklık payı alması zorunlu bulunmaktadır. Aynı Kanun maddesinde bir ortağın en fazla 5000 pay alabileceği de ifade edilerek, üst sınır da belirlenmiştir. Mevcut duruma göre bir ortaklık payının değeri 100 TL'dir. Ana sözleşmede belirtilmek üzere kooperatife giren ortakların alması gereken ortaklık payları artırılabilir. Örneğin ana sözleşmede kooperatif ortaklığına giren her ortağın en az yüz ortaklık payı alması gerektiği hükmü yer alıyor ise kooperatife ortak olmak isteyen kişiler en az yüz ortaklık payı almayı taahhüt edeceklerdir. Bu ortakların, bir ortaklık payının 100 TL olduğu düşünüldüğünde 10.000 TL'lik ortaklık payı almayı taahhüt etmeleri gerekecektir.

Kooperatiflerde Ortakların Sermaye Koyma Borcu ve Aidat Ödeme Yükümlülüğü

Ticaret şirketlerinden farklı olarak kooperatiflerde, kârın yerini ekonomik menfaat, sermayenin yerini de karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet aldığından sermaye unsuruna önem verilmemiş, ticaret şirketlerine göre kooperatiflerde sermaye çok düşük tutulmuştur.
Kooperatifler Kanunu'nun 19’uncu maddesine göre kooperatifi giren her ortağın en az bir ortaklık payı alması zorunlu bulunmaktadır. Aynı Kanun maddesinde bir ortağın en fazla 5000 pay alabileceği de ifade edilerek, üst sınır da belirlenmiştir. Mevcut duruma göre bir ortaklık payının değeri 100 TL'dir. Ana sözleşmede belirtilmek üzere kooperatife giren ortakların alması gereken ortaklık payları artırılabilir. Örneğin ana sözleşmede kooperatif ortaklığına giren her ortağın en az yüz ortaklık payı alması gerektiği hükmü yer alıyor ise kooperatife ortak olmak isteyen kişiler en az yüz ortaklık payı almayı taahhüt edeceklerdir. Bu ortakların, bir ortaklık payının 100 TL olduğu düşünüldüğünde 10.000 TL'lik ortaklık payı almayı taahhüt etmeleri gerekecektir.

Kooperatiflerde Kurucu Ortakların Bir Araya Gelmesi

Bir kooperatifin kurulması için en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bir araya gelmesi gerekir. 1163 sayılı Kooperatifler Kanununda azami bir sınırlama getirilmediğinden yediden fazla kurucu ortakla kooperatif kurulması mümkündür.
Kooperatifler Kanununun 19’uncu maddesine göre kooperatife giren her ortak en az bir ortaklık payı almayı taahhüt eder. Ortakların alabileceği en fazla ortaklık payı miktarı ise 5000 paydır. Bir ortaklık payının değeri 100 TL’dir.
Kurucuların taahhüt ettikleri pay bedellerinin en az ¼’ü tescilden önce, gerisi de kooperatifin tescilini izleyen yirmi dört ay içinde kooperatife ödenmesi gerekir.