Kooperatifin borçlarından dolayı ortağın sorumluluğu

Kural olarak kooperatif alacaklılarına karşı yalnız mal varlığı ile sorumludur. Ancak, anasözleşmede aksine bir hüküm konulabilir.
Kooperatifin varlıklarının borçlarına yetmediği durumlarda ortakların sorumluluğu kanunda sınırlı ve sınırsız sorumluluk başlıkları altında iki gruba ayrılmıştır.
Anasözleşme, kooperatifin varlığı borçlarını karşılamaya yetmediği hallerde, ortaklarının da şahsen ve sınırsız olarak sorumlu tutulacaklarını hüküm altına alabilir. Bu takdirde alacaklılar kooperatifin iflası veya diğer sebeplerle dağılması halinde alacaklarını tamamen sağlayamazlarsa, kooperatifin borçlarından dolayı, kooperatif ortakları zincirleme ve bütün varlıklarıyla sorumlu olurlar. Buna sınırsız sorumluluk denir.
Diğer taraftan, anasözleşmeye kooperatif borçları için her ortağın kendi payından fazla olarak şahsen ve belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu olacakları hususunda bir hüküm konabilir. Buna sınırlı sorumluluk denir. Ortakların bu sınırlı sorumlu olacakları tutar kooperatifteki paylarının tutarı ile orantılı olarak da gösterilebilir.
Uygulamada neredeyse bütün kooperatiflerde ortakların sınırlı sorumlu oldukları yönünde anasözleşmelerinde hükümler bulunmaktadır.
Dolayısıyla, ortak olmak isteyenlerin ve ortakların kooperatifin borçlarıyla ilgili olarak sorumluluklarını öğrenmeleri açısından kooperatifin anasözleşmesini dikkatlice incelemeleri menfaatlerine olacaktır.

Kooperatifin borçlarından dolayı ortağın sorumluluğu

Kural olarak kooperatif alacaklılarına karşı yalnız mal varlığı ile sorumludur. Ancak, anasözleşmede aksine bir hüküm konulabilir.
Kooperatifin varlıklarının borçlarına yetmediği durumlarda ortakların sorumluluğu kanunda sınırlı ve sınırsız sorumluluk başlıkları altında iki gruba ayrılmıştır.
Anasözleşme, kooperatifin varlığı borçlarını karşılamaya yetmediği hallerde, ortaklarının da şahsen ve sınırsız olarak sorumlu tutulacaklarını hüküm altına alabilir. Bu takdirde alacaklılar kooperatifin iflası veya diğer sebeplerle dağılması halinde alacaklarını tamamen sağlayamazlarsa, kooperatifin borçlarından dolayı, kooperatif ortakları zincirleme ve bütün varlıklarıyla sorumlu olurlar. Buna sınırsız sorumluluk denir.
Diğer taraftan, anasözleşmeye kooperatif borçları için her ortağın kendi payından fazla olarak şahsen ve belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu olacakları hususunda bir hüküm konabilir. Buna sınırlı sorumluluk denir. Ortakların bu sınırlı sorumlu olacakları tutar kooperatifteki paylarının tutarı ile orantılı olarak da gösterilebilir.
Uygulamada neredeyse bütün kooperatiflerde ortakların sınırlı sorumlu oldukları yönünde anasözleşmelerinde hükümler bulunmaktadır.
Dolayısıyla, ortak olmak isteyenlerin ve ortakların kooperatifin borçlarıyla ilgili olarak sorumluluklarını öğrenmeleri açısından kooperatifin anasözleşmesini dikkatlice incelemeleri menfaatlerine olacaktır.

Ortakların Kooperatif Borçlarından Dolayı Sorumlulukları

Ana sözleşmede aksine bir hüküm yoksa veya anas özleşmede "Kooperatif alacaklılarına karşı yalnız mamelekiyle (mal varlığı ile) sorumludur." hükmü varsa, kooperatif borçlarından dolayı sadece malvarlığı ile sorumlu olacak ve alacaklılar, alacaklarının tahsili için ortaklarının şahsi varlığına başvuramayacaklardır.

Ana kural bu olmakla beraber, ana sözleşmeyle ortakların sınırsız sorumluluk veya sınırlı sorumluluk hallerinden birinin ve ek ödeme yükümlülüğünün kabul edilmesi de mümkündür.
Sınırsız sorumluluk: Ana sözleşmede belirtilerek, kooperatifin mal varlığının, borçlarını karşılamaya yetmediği durumlarda, ortaklar da şahsen ve sınırsız olarak sorumlu tutulabilir. Buna “sınırsız sorumluluk” denir. Uygulamada pek rastlanan bir durum değildir.

Bir kooperatif ortağının sınırsız sorumlu tutulabilmesi için şu hususların mevcut olması gerekir:

• Ortakların sınırsız sorumlu olduklarına dair ana sözleşmede hüküm bulunmalıdır.
• Kooperatif iflas etmiş ya da diğer nedenlerle dağılmış olmalıdır.
• Kooperatifin tasfiyesi sonucunda alacaklılar, alacaklarını kısmen veya tamamen tahsil edememiş olmalıdır. Kooperatifin iflası halinde, tasfiye iflas idaresi tarafından; kooperatifin diğer bir kooperatifle birleşmesi veya devralınması halleri hariç olmak üzere, dağılan kooperatif tasfiye haline gireceğinden bu halde de tasfiye, tasfiye kurulunca yapılır. O nedenle de, alacaklılar alacaklarını iflas masası veya tasfiye kurulu vasıtasıyla isteme hakkına sahiptir. Direk olarak ortak hakkında takibata geçmeleri mümkün değildir.
• Ortağın sınırsız sorumluluk halini yazılı olarak kabul etmesi gerekir. Aksi takdirde ortağın sınırsız sorumluluğu söz konusu olmaz. Ancak, kurucu ortaklar için anasözleşmede böyle bir hükmün olması yeterlidir.

Sınırlı sorumluluk: Kanunun kabul ettiği diğer bir sorumluluk hali ise “sınırlı sorumluluk”tur. Uygulamada çok yaygın olan da sınırlı sorumluluk halidir. Bu sorumluluğa göre; ana sözleşmeye, kooperatif borçları için her ortağın kendi payından fazla olarak şahsan ve belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu olacakları hususunda bir hüküm konabilir. Ortakların tek başına sorumlu olacakları miktar kooperatifteki paylarının tutarı ile orantılı olarak da gösterilebilir İflasın sonuna kadar bu sorumluluk iflas idaresi tarafından ileri sürülür.

Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan örnek ana sözleşmelerde kooperatif borçlarından dolayı her ortağın taahhüt ettiği pay tutarı kadar sorumlu olduğu yönünde düzenlemeler mevcut olup ortaklık payı dışında belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu olacaklarına dair bir hüküm bulunmamaktadır.

Ortakların Kooperatif Borçlarından Dolayı Sorumlulukları

Ana sözleşmede aksine bir hüküm yoksa veya anas özleşmede "Kooperatif alacaklılarına karşı yalnız mamelekiyle (mal varlığı ile) sorumludur." hükmü varsa, kooperatif borçlarından dolayı sadece malvarlığı ile sorumlu olacak ve alacaklılar, alacaklarının tahsili için ortaklarının şahsi varlığına başvuramayacaklardır.

Ana kural bu olmakla beraber, ana sözleşmeyle ortakların sınırsız sorumluluk veya sınırlı sorumluluk hallerinden birinin ve ek ödeme yükümlülüğünün kabul edilmesi de mümkündür.
Sınırsız sorumluluk: Ana sözleşmede belirtilerek, kooperatifin mal varlığının, borçlarını karşılamaya yetmediği durumlarda, ortaklar da şahsen ve sınırsız olarak sorumlu tutulabilir. Buna “sınırsız sorumluluk” denir. Uygulamada pek rastlanan bir durum değildir.

Bir kooperatif ortağının sınırsız sorumlu tutulabilmesi için şu hususların mevcut olması gerekir:

• Ortakların sınırsız sorumlu olduklarına dair ana sözleşmede hüküm bulunmalıdır.
• Kooperatif iflas etmiş ya da diğer nedenlerle dağılmış olmalıdır.
• Kooperatifin tasfiyesi sonucunda alacaklılar, alacaklarını kısmen veya tamamen tahsil edememiş olmalıdır. Kooperatifin iflası halinde, tasfiye iflas idaresi tarafından; kooperatifin diğer bir kooperatifle birleşmesi veya devralınması halleri hariç olmak üzere, dağılan kooperatif tasfiye haline gireceğinden bu halde de tasfiye, tasfiye kurulunca yapılır. O nedenle de, alacaklılar alacaklarını iflas masası veya tasfiye kurulu vasıtasıyla isteme hakkına sahiptir. Direk olarak ortak hakkında takibata geçmeleri mümkün değildir.
• Ortağın sınırsız sorumluluk halini yazılı olarak kabul etmesi gerekir. Aksi takdirde ortağın sınırsız sorumluluğu söz konusu olmaz. Ancak, kurucu ortaklar için anasözleşmede böyle bir hükmün olması yeterlidir.

Sınırlı sorumluluk: Kanunun kabul ettiği diğer bir sorumluluk hali ise “sınırlı sorumluluk”tur. Uygulamada çok yaygın olan da sınırlı sorumluluk halidir. Bu sorumluluğa göre; ana sözleşmeye, kooperatif borçları için her ortağın kendi payından fazla olarak şahsan ve belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu olacakları hususunda bir hüküm konabilir. Ortakların tek başına sorumlu olacakları miktar kooperatifteki paylarının tutarı ile orantılı olarak da gösterilebilir İflasın sonuna kadar bu sorumluluk iflas idaresi tarafından ileri sürülür.

Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan örnek ana sözleşmelerde kooperatif borçlarından dolayı her ortağın taahhüt ettiği pay tutarı kadar sorumlu olduğu yönünde düzenlemeler mevcut olup ortaklık payı dışında belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu olacaklarına dair bir hüküm bulunmamaktadır.