Kooperatiflerde ortakların sermaye koyma borcu ve aidat ödeme yükümlülüğü

Kooperatiflerde ortaklık paylarının tamamı, kooperatifin sermayesini oluşturur. Kooperatife giren her ortağın en az bir ortaklık payı alması ve bunun bedelini kooperatife ödemesi gerekir (KK.m.19/1).
Ortaklık payının değeri Bakanlar Kurulu kararı ile arttırılabilmekte olup son olarak 24/12/2002 gün ve 2002/5089 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile ortaklık payı değeri 1.-YTL’ye çıkarılmıştır.
Diğer taraftan, 5000 ortaklık payını aşmamak kaydıyla anasözleşme, en yüksek haddi tespit ederek bir ortak tarafından bu had dahilinde birden fazla ortaklık payı alınmasına izin verebilir (KK. m. 19/1,2).
Kooperatiflerde sermaye miktarları sınırlıdır. Bu sınırlı sermayeyle kooperatiflerin amaçlarını gerçekleştirmeleri neredeyse imkansızdır. Bu bakımdan amaçlarını gerçekleştirebilmek için kooperatifler genel kurulda aidat tespit ederler. Genel kurulca tespit edilen aidatların da ortaklarca zamanında ödenmesi gerekir. Zamanında ödenmeyen aidatlara genel kurulca gecikme cezası ödenmesi kararlaştırılmışsa ödemesini geciktiren ortaklar gecikme cezası da öder.
Ancak, aidat ödemelerini geciktiren ortaklara yürütülen gecikme faizlerinin ana borca eklenerek tekrar faiz (Bileşik faiz) yürütülmesi söz konusu olamaz.
Diğer taraftan, sermaye koyma borcunu zamanında yerine getirmeyen ortak, ihtara gerek kalmaksızın temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür. Ayrıca, anasözleşmeyle ortaklar temerrüt halinde cezai şart ödemeye de mecbur tutulabilirler (KK. m. 98, Türk Ticaret K. m. 407).

Kooperatiflerde ortakların sermaye koyma borcu ve aidat ödeme yükümlülüğü

Kooperatiflerde ortaklık paylarının tamamı, kooperatifin sermayesini oluşturur. Kooperatife giren her ortağın en az bir ortaklık payı alması ve bunun bedelini kooperatife ödemesi gerekir (KK.m.19/1).
Ortaklık payının değeri Bakanlar Kurulu kararı ile arttırılabilmekte olup son olarak 24/12/2002 gün ve 2002/5089 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile ortaklık payı değeri 1.-YTL’ye çıkarılmıştır.
Diğer taraftan, 5000 ortaklık payını aşmamak kaydıyla anasözleşme, en yüksek haddi tespit ederek bir ortak tarafından bu had dahilinde birden fazla ortaklık payı alınmasına izin verebilir (KK. m. 19/1,2).
Kooperatiflerde sermaye miktarları sınırlıdır. Bu sınırlı sermayeyle kooperatiflerin amaçlarını gerçekleştirmeleri neredeyse imkansızdır. Bu bakımdan amaçlarını gerçekleştirebilmek için kooperatifler genel kurulda aidat tespit ederler. Genel kurulca tespit edilen aidatların da ortaklarca zamanında ödenmesi gerekir. Zamanında ödenmeyen aidatlara genel kurulca gecikme cezası ödenmesi kararlaştırılmışsa ödemesini geciktiren ortaklar gecikme cezası da öder.
Ancak, aidat ödemelerini geciktiren ortaklara yürütülen gecikme faizlerinin ana borca eklenerek tekrar faiz (Bileşik faiz) yürütülmesi söz konusu olamaz.
Diğer taraftan, sermaye koyma borcunu zamanında yerine getirmeyen ortak, ihtara gerek kalmaksızın temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür. Ayrıca, anasözleşmeyle ortaklar temerrüt halinde cezai şart ödemeye de mecbur tutulabilirler (KK. m. 98, Türk Ticaret K. m. 407).

Kooperatiflerde Ayni Sermaye

Bir kooperatife ortak olan kişi, taahhüt ettiği ortaklık payını para olarak ödeyebileceği gibi, ana sözleşmede belirtilmek kaydıyla mal cinsinden (ayni) değerleri kooperatife sermaye olarak vermek suretiyle de yerine getirebilir. Ancak para dışındaki değerlerin sermaye olarak konulabileceği muhakkak suretle ana sözleşmede belirtilmiş olmalıdır. Aksi takdirde ayni sermaye kabul edilemez.
Ana sözleşmede malların değeri belirlenmemişse, kurucular tarafından toplantıya çağrılacak ilk genel kurul toplantısında ortak adedinin 2/3 ünü temsil eden ortakların çoğunluğu ile seçilecek bilirkişi tarafından belirlenir. Kuruluştan sonra kooperatife girecek ortakların ayni sermaye koymaları durumunda, malların değerini belirlemek amacıyla yönetim kurulunca genel kurul toplantıya çağrılır. Ortakların 2/3 ünün birleşmesi mümkün olmazsa bilirkişi seçimi sulh hukuk mahkemesinden istenir. Seçilen bilirkişi ya da bilirkişiler tarafından verilen rapora karşı tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde mahalli sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilirler. Mahkemenin vereceği karar kesindir.
Bilirkişi ya da bilirkişiler tarafından belirlenen değer, bir raporla yapılacak genel kurul toplantısına sunulur. Çağrı mektuplarına bilirkişi raporunun bir örneği eklenir. Ortak sayısının en az yarısının asaleten ve temsilen katılacağı genel kurul toplantısında rapor görüşülür. Görüşme sonunda belirlenen değer, kabul veya reddedilir. Karar, oy çokluğu ile alınır.

Kooperatiflerde Ayni Sermaye

Bir kooperatife ortak olan kişi, taahhüt ettiği ortaklık payını para olarak ödeyebileceği gibi, ana sözleşmede belirtilmek kaydıyla mal cinsinden (ayni) değerleri kooperatife sermaye olarak vermek suretiyle de yerine getirebilir. Ancak para dışındaki değerlerin sermaye olarak konulabileceği muhakkak suretle ana sözleşmede belirtilmiş olmalıdır. Aksi takdirde ayni sermaye kabul edilemez.
Ana sözleşmede malların değeri belirlenmemişse, kurucular tarafından toplantıya çağrılacak ilk genel kurul toplantısında ortak adedinin 2/3 ünü temsil eden ortakların çoğunluğu ile seçilecek bilirkişi tarafından belirlenir. Kuruluştan sonra kooperatife girecek ortakların ayni sermaye koymaları durumunda, malların değerini belirlemek amacıyla yönetim kurulunca genel kurul toplantıya çağrılır. Ortakların 2/3 ünün birleşmesi mümkün olmazsa bilirkişi seçimi sulh hukuk mahkemesinden istenir. Seçilen bilirkişi ya da bilirkişiler tarafından verilen rapora karşı tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde mahalli sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilirler. Mahkemenin vereceği karar kesindir.
Bilirkişi ya da bilirkişiler tarafından belirlenen değer, bir raporla yapılacak genel kurul toplantısına sunulur. Çağrı mektuplarına bilirkişi raporunun bir örneği eklenir. Ortak sayısının en az yarısının asaleten ve temsilen katılacağı genel kurul toplantısında rapor görüşülür. Görüşme sonunda belirlenen değer, kabul veya reddedilir. Karar, oy çokluğu ile alınır.

Kooperatiflerde Ortakların Sermaye Koyma Borcu ve Aidat Ödeme Yükümlülüğü

Ticaret şirketlerinden farklı olarak kooperatiflerde, kârın yerini ekonomik menfaat, sermayenin yerini de karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet aldığından sermaye unsuruna önem verilmemiş, ticaret şirketlerine göre kooperatiflerde sermaye çok düşük tutulmuştur.
Kooperatifler Kanunu'nun 19’uncu maddesine göre kooperatifi giren her ortağın en az bir ortaklık payı alması zorunlu bulunmaktadır. Aynı Kanun maddesinde bir ortağın en fazla 5000 pay alabileceği de ifade edilerek, üst sınır da belirlenmiştir. Mevcut duruma göre bir ortaklık payının değeri 100 TL'dir. Ana sözleşmede belirtilmek üzere kooperatife giren ortakların alması gereken ortaklık payları artırılabilir. Örneğin ana sözleşmede kooperatif ortaklığına giren her ortağın en az yüz ortaklık payı alması gerektiği hükmü yer alıyor ise kooperatife ortak olmak isteyen kişiler en az yüz ortaklık payı almayı taahhüt edeceklerdir. Bu ortakların, bir ortaklık payının 100 TL olduğu düşünüldüğünde 10.000 TL'lik ortaklık payı almayı taahhüt etmeleri gerekecektir.

Kooperatiflerde Ortakların Sermaye Koyma Borcu ve Aidat Ödeme Yükümlülüğü

Ticaret şirketlerinden farklı olarak kooperatiflerde, kârın yerini ekonomik menfaat, sermayenin yerini de karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet aldığından sermaye unsuruna önem verilmemiş, ticaret şirketlerine göre kooperatiflerde sermaye çok düşük tutulmuştur.
Kooperatifler Kanunu'nun 19’uncu maddesine göre kooperatifi giren her ortağın en az bir ortaklık payı alması zorunlu bulunmaktadır. Aynı Kanun maddesinde bir ortağın en fazla 5000 pay alabileceği de ifade edilerek, üst sınır da belirlenmiştir. Mevcut duruma göre bir ortaklık payının değeri 100 TL'dir. Ana sözleşmede belirtilmek üzere kooperatife giren ortakların alması gereken ortaklık payları artırılabilir. Örneğin ana sözleşmede kooperatif ortaklığına giren her ortağın en az yüz ortaklık payı alması gerektiği hükmü yer alıyor ise kooperatife ortak olmak isteyen kişiler en az yüz ortaklık payı almayı taahhüt edeceklerdir. Bu ortakların, bir ortaklık payının 100 TL olduğu düşünüldüğünde 10.000 TL'lik ortaklık payı almayı taahhüt etmeleri gerekecektir.