ÖZELGE: Tarımsal amaçlı kooperatiflerle paralel şartlarda kurulan ..... Damızlık Sığır Yetiştiriciliği Birliği'nin kurumlar ve katma değer vergisinden muaf olup olmadığı hk.

Sayı: B.07.0.GEL.0.54/5417-1660/25966
Tarih: 20/06/1997

T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelirler Genel Müdürlüğü


TARİH : 20.06.1997
SAYI : B.07.0.GEL.0.54/5417-1660/25966
KONU :

BURDUR VALİLİĞi
(Defterdarlık : Gelir Müdürlüğüne)

İLGİ : 24.2.1997 gün ve DEF.0.15.10/761 sayılı yazınız.

Yazınızda, tarımsal amaçlı kooperatiflerle paralel şartlarda kurulan ..... Damızlık Sığır Yetiştiriciliği Birliği'nin kurumlar ve katma değer vergisinden muaf olup olmadığının bildirilmesi istenmektedir.

Bilindiği gibi, 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1. maddesinin (B) bendine göre kooperatifler kurumlar vergisi mükellefidirler. Ancak, anılan Kanunun 7. maddesinin 2362 sayılı Kanunla değişik 16 numaralı bendinde, kooperatiflerin esas mukavelelerinde;

a) Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması,
b) İdare meclisi başkan ve üyelerine kazanç üzerinden hisse verilmemesi,
c) İhtiyat akçelerinin ortaklara dağıtılmaması,
d) Münhasıran ortaklarıyla iş görülmesi,

şartlarının yazılı bulunması ve fiiliyatta da bu kayıt ve şartlar dahilinde faaliyet göstermeleri halinde kurumlar vergisinden muaf tutulacakları hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 93. maddesinin 4. fıkrasında; kooperatifler, kooperatif birlikleri ve kooperatif merkez birliklerinin faaliyete geçen üst kuruluşlara girmedikleri taktirde, Kurumlar Vergisi Kanununun 7. maddesinin 16 numaralı bendinde yazılı kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanamayacakları belirlenmiştir.

Bu hükümler çerçevesinde, yukarıda belirtilen şartların tamamını yerine getiren kooperatifler kurumlar vergisinden muaf tutulmaktadır. Ancak, kooperatifin faaliyetini sürdürdüğü yörede aynı konuda faaliyet gösteren bir üst birlik bulunmuyor ise vergi muafıyeti için bir üst birliğe üye olma şartı aranmamaktadır.

Adı geçen Birliğin, 14/8/1995 tarih ve 3849 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi'nde yayımlanan sözleşmesinin incelenmesinden; yukarıda belirtilen şartların kuruluş mukavelesinde yazılı olduğu anlaşılmış, ancak bir üst birliğe üye olup olmadığı konusunda yazınız ve ekindeki belgelerde herhangi bir bilgiye rastlanamamıştır.

Bu durumda, Birliğin kuruluş sözleşmesinde yazılı şartlara fiiliyatta da uyması ve faaliyet bölgesinde var ise bir üst birliğe de üye olması halinde kurumlar vergisinden muaf tutulması gerekir. Aksi halde, kurumlar vergisi mükellefi olacağı tabidir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 17. maddesinin (1/a) bendinde bu maddenin 1. fıkrasında sayılan kurum ve kuruluşların tarımı yaymak, ıslah ve teşvik amacıyla yaptıkları teslim ve hizmetlerinin katma değer vergisinden istisna olduğu hükme bağlanmıştır.

Ancak, adı geçen Birliğin üyelerine damızlık sığır teslimleri söz konusu istisna hükmü kapsamına girmediğinden, Kanunun 1. maddesi gereğince katma değer vergisine tabi bulunmaktadır. Dolayısıyla damızlık sığır teslimlerine, 92/3896 sayılı Kararnamede değişiklik yapan 95/6431 sayılı Kararname gereğince toptan teslimler için katma değer vergisi % 1 oranı olarak uygulanacaktır.

Öte yandan, Birliğin her türlü mal ve hizmet alımlarında genel esaslara göre katma değer vergisi ödemesi ğerekmektedir.

Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim

Bakan a.
Daire Başkanı

Kurumlar vergisi matrahından indirilebilen giderler nelerdir?

5520 sayılı Kurumlar Vergisinde yer alan düzenlemeye göre indirilebilen giderler şunlardır: 
a) Kuruluş ve örgütlenme giderleri 
b) Genel kurul toplantı giderleri ile kooperatiflerin birleşme, fesih ve tasfiye giderleri 
c) Hisse ve tahvil senetlerinin ihraç giderleri 
d) Bilançolarda her yılın zararları ayrı ayrı gösterilmek şartıyla 5 yılı aşmayan zararlar 
e) Ar-Ge harcamaları 
f) Bağış ve yardımlar,

Kurumlar vergisi matrahı nedir?

Kurumlar vergisi matrahına dair düzenleme 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 6. maddesinde yer almaktadır. Buna göre kurumlar vergisi, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi (net) kurum kazancı üzerinden hesaplanır. Kooperatiflerde de bir hesap döneminde elde edilen safi kazanç üzerinden hesaplanır. Saf kurum kazancının tespitinde gelir vergisi kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır. Zira faaliyette bulunan kurumların bu faaliyetlerinden doğan kazançların tespitinde Gelir Vergisi Kanunu'nun 59. maddesinin hükmü de dikkate alınır. Gelir Vergisi Kanunu'nun ortaklara kar haddi ve asgari gayri safi hâsıla esas hakkındaki hükümleri kurumlar vergisi mükellef olan kooperatifler için de uygulanır (Madde 6). Bir yıl içerisinde elde edilen net kurum kazancı kurumlar vergisi matrahını oluşturur. Bir diğer anlatımla kurum kazancı, gelir vergisinde olduğu gibi ticari, zirai ve mesleki kazançlardan, ücretlerden, gayrimenkul ve menkul sermaye iratları ile diğer kazanç ve iratlardan oluşur (Kurumlar Vergisi Kanunu madde 1).

Kooperatiflerde kurumlar vergisi (risturn) istisnası nasıl uygulanır?

Kooperatif ortaklarının yönetim gideri karşılığı olarak ödedikleri paralardan harcanmayarak iade edilen kısımlar ile ortakların üreterek kooperatife sattıkları veya kooperatiften üretim faaliyetinde kullanmak üzere satın aldıkları malların değerine göre hesapladıkları risturnların ortaklara dağıtımı, kar dağıtımı sayılmaz. Risturnun nakden veya aynı değerde mal ile ödenmesi istisnanın uygulanmasına engel değildir. Ortaklardan başka kimselerle yapılan işlemlerden doğan kazançlar ile ortaklarla ortaklık statüsü dışında yapılan işlemlerden doğan kazançlar hakkında risturnlara ilişkin istisna hükmü uygulanmaz. Bunların genel kazançtan ayrılmasında, ortaklarla yapılan iş hacminin genel iş hacmine olan oranı esas alınır (Kurumlar Vergisi Kanunu 5. madde).