Kooperatif Ortaklık Senedi

Ortağın, kanun ve ana sözleşmeyle kendisine tanınan haklarını kullanması sırasında kooperatif ile arasında çıkan birtakım anlaşmazlıkların giderilmesinde bir delil olarak kullanılması ve ilgili mercilere sunulması amacıyla düzenlenen ve ada yazılı olan belgeye ortaklık senedi denir.

  • Ortaklık senedinde hangi hususların yer alacağı kanun maddesinde tek tek sayılmıştır. Maddeye göre ortaklık senedinde yer alacak hususlar şunlardır:
  • Kooperatifin unvanı
  • Ortaklık senedinin yani ortağın adı soyadı
  • Ortağın iş ve konut adresi
  • Ortağın kooperatife girdiği ve çıktığı tarihler
  • Tarih sırasıyla ortağın kooperatife ödediği paralar ili kooperatiften aldığı paralar
  • Ortağın ve kooperatifi temsile yetkili olan kimselerin imzası
  • Yönetim kurulu karar numarası

Yukarıdaki hususları içermek kaydıyla ortaklık senedinde daha fazla bilgiye yer verilmesinde herhangi bir mahsur bulunmamaktadır. Örneğin; ortağın sermaye payı, adedi ve değeri, ortaklık numarası gibi hususların yazılmasında fayda vardır.

Kooperatif ortaklık senedi örneği:

ORTAKLIK SENEDİ

Kooperatifin Unvanı : ........................................................................................
Ortağın Adı ve Soyadı : .....................................................................................
Konut Adresi : .....................................................................................
İş Adresi : ....................................................................................
Telefonu :İş ................................... Konut .....................................
Kooperatife Girdiği Tarihi.: .......................................................................................
Kooperatiften Çık.Tar:........................................................................................
Ortaklık Numarası : ............................................................................................
Sermaye Payı Adedi : .........................................................................................

                        Ortağın İmzası                                        Kooperatif Yetkililerinin İmzası ve Kaşe

ORTAK TARAFINDAN KOOPERATİFE YAPILAN ÖDEMELER

Kümülatif Toplam
Yetkilinin İmzası
Makbuz Tarih-Nu.

ORTAĞIN KOOPERATİFTEN ÇEKTİĞİ PARALAR

Yetkilinin İmzası
Ödenen (TL)
Ödenen (TL)
Makbuz Tarih-Nu.
Kümülatif Toplam



Kooperatif Ortaklarının Hakları

Kooperatife ortak olan, başka bir ifade ile ortaklık sıfatına sahip olan kişiler kooperatif üzerindeki ortaklık haklarını kullanma hakkına da sahip olmuş olurlar. Kooperatiflerde eşitlik ilkesi gereği tüm ortaklar hak bakımından eşit olup ortakların kooperatiflerdeki haklarını şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Ortaklık senedi
  • Ortakların bireysel hakları
  • Ortakların birlikte kullanabilecekleri (grupsal) hakları
  • Hak ve yükümlülüklerde eşitlik

Kooperatif Ortaklığının Sona Ermesiyle Hesap Kesme

Kooperatifler Kanunu'nun 17’nci maddesi ortaklıktan çıkan veya çıkarılan ortakların, kooperatiften iadesini isteyebilecekleri hakları belirtmiştir. İlgili maddeye göre; kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortakların kendilerinin yahut mirasçılarının kooperatif varlığı üzerinde haklarının olup olmadığı ve bu hakların nelerden ibaret bulunduğu ana sözleşmede gösterilir.

İadesi talep edilecek hakların başında sermaye payları ile kooperatifin amacının gerçekleştirilebilmesi için ödenen paralar gelmektedir. Örneğin bir yapı kooperatifinde, konut ya da iş yerlerinin inşası için genel kurulca belirlenen ve ödenen aylık taksit ve ara ödemeler gibi.

Kooperatifler Kanununa göre yedek akçeler üzerinde çıkan ya da çıkarılan ortakların hak talep etmeleri mümkün değildir. Yedek akçelerin ortaklara dağıtılacağına dair bir hüküm ana sözleşmeye konulmuş olsa dahi geçersizdir.

Çıkan veya çıkarılan ortakların talep ettikleri haklar, ortağın ayrıldığı yıl bilançosuna göre, diğer bir ifade ile çıkmanın kesinleştiği yıl bilançosuna göre hesaplanır. Bunun için ayrıca bir bilanço düzenlemeye gerek yoktur.

Bilançoda geçmiş yılda ve cari yılda zarar (olumsuz gelir gider farkı) görülüyorsa bu zararlardan ortağa düşen pay hesap edilerek, kendisine yapılacak iadeden mahsup edilir. Burada bilanço tarihinden kasıt, bilançonun düzenlendiği gün yani 31 Aralık değil, bilançonun genel kurulca kabul edildiği tarihtir. Çünkü bilanço genel kurulca kabul edilmekle kesinlik kazanmış olur ve bir hukuki belge niteliği kazanır. Örneğin; ortağın ortaklıktan çıkması 15/09/2011 günü kesinleşmiş, ana sözleşmeye göre de, ortağın sermaye ve diğer alacaklarının o yılın bilançosuna göre hesaplanarak, bilanço tarihinden itibaren bir ay içerisinde verilmesi gerekiyor ise, 31/12/2011 tarihi itibariyle düzenlenen bilanço 1/4/2011 günü yapılan genel kurulca kesinleşmişse, ortağın hak ve alacaklarının 1/5/2011 tarihine kadar ödenmesi gereklidir.

İlgili Bakanlıklarca hazırlanan örnek ana sözleşmelere göre, çıkan ve çıkarılan ortakların sermaye ve diğer alacaklarının, bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde geri ödenmesi gerekir. Ancak, ortaklığı sona erenlerin yerine yeni ortak alınması halinde, eski ortağın kooperatif amaçlarının gerçekleştirilmesini sağlamak üzere yaptığı ödemelerin derhal geri verilmesi zorunlu bulunmaktadır.
Her ne kadar örnek ana sözleşmelerde alacakların iadesi için bilanço tarihinden itibaren bir ay süre tanınmış olsa da bu hükme uymayarak ortaklıktan ayrılanların alacaklarının iadesinin uzatıldığı görülmektedir. Bu durumda ortaklık ilişkisi kesilenlerin alacaklarına yönelik temerrüd faizi isteme hakları bulunmaktadır.

Kooperatifler Kanunu'nun 10’uncu maddesine göre ana sözleşmesinde hüküm bulunmak kaydıyla ayrılmak isteyen ortaktan tazminat istenebilir. Ancak tazminat istenebilmesi için ortağın ortaklıktan çıkışının kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürmesi gerekir. Aksi durumda tazminat istenemez.
Kooperatiften çıkan ortaktan tazminat istenmesi veya ortağın ihraç edilmesi, ortağın kooperatif varlığı üzerinde hak talep etmesine engel değildir. Böyle durumlarda istenen haktan tazminat düşülür ve kalan tutar hak sahibine ödenir.

Kooperatifler Kanunu'nun 17’nci maddesinin 2’nci fıkrasına göre; kooperatif mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikteki iade ve ödemeler, ana sözleşmede daha kısa bir süre (ki örnek ana sözleşmelerde bu süre bir aydır) tespit edilmiş olsa bile, genel kurul kararı ile üç yılı aşmamak üzere ertelenebilir. Bu halde ortak, üç yıl geçmeden alacaklarının iadesi için dava bile açamaz.

Ancak, kooperatiften çıkan ortağın, alacaklarının iadesinin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürüp düşürmediğinin tespitine dair ticaret mahkemesine dava açma hakkı bulunmaktadır. Dava sonucu ortaklık ilişkisi kesilenlere yapılacak iadelerin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürmediği yönünde karar verilirse ortaklıktan ayrılanın yasal faiz isteme hakkı bulunmaktadır.
Erteleme kararının genel kurulca verilmiş olması gerekir. Yönetim kurulunca böyle bir kararın alınması veya genel kurulun bu kararı alma yetkisini yönetim kuruluna devretmesi mümkün değildir. Çıkan veya çıkarılan ortaklarla mirasçılarının alacak ve hakları, bunları isteyebilecekleri günden başlayarak beş yılı geçmekle zaman aşımına uğrar.

Kooperatif Ortaklığından Çıkarılma ve İtiraz

Bir ortağın ortaklıktan çıkarılmasını gerektirecek hususlar kooperatif ana sözleşmesinde açıkça belirtilmelidir. Ana sözleşmede açıkça belirtilmeyen nedenlerden dolayı kişiler ortaklıktan çıkarılamazlar.

Kooperatif türlerine göre ilgili Bakanlıkça hazırlanan örnek ana sözleşmelerde çıkarılma sebepleri açıkça gösterilmektedir. Tüm ana sözleşmelerde yer aldığı gibi çıkarılma sebeplerinin başında, ortaklığa kabul için aranan şartların kaybedilmesi gelmektedir. Yani girişte aranılan şartları sonradan kaybedenler veya girişte bu şartları taşımadıkları halde ortak olup da bu şartları taşımadıkları sonradan anlaşılanlar ortaklıktan çıkarabilmektedirler. Hemen hemen tüm ana sözleşmelerde yer alan diğer bir çıkarma nedeni de ortağın parasal yükümlülüklerini yerine getirmemesidir. Diğer çıkarma nedenleri ise, kooperatiflerin türü, amacı ve çalışma konularına göre değişmektedir.

Ortaklıktan çıkarılma teklifini yönetim kurulu genel kurula sunar ve genel kurulca ortaklıktan çıkarılmaya veya ortaklığın devamına karar verilir. Ana sözleşmede belirtilmek şartı ile ortakların çıkarılması konusunda yönetim kurulu yetkili kılınabilir.

Ortaklıktan çıkarılma kararı, ana sözleşmede yer alan çıkarılma gerekçesiyle birlikte, kararı genel kurul vermişse, genel kurul karar defterine, yönetim kurulu vermişse yönetim kurulu karar defterine yazılır. Ayrıca çıkarılma kararı ortaklar defterine de yazılır.

Ortaklıktan çıkarılmaya ilişkin yönetim kurulu kararı örneği:

Karar No : 18
Karar Tarihi : 10/11/2013

Toplantıda Hazır Bulunan Ortaklar:

Kooperatifimizin ortağı …………………..2013 yılı Mart-Ağustos aylarına ait toplam 2.400 (ikibindörtyüz) TL aidatım toplam 6 ay geciktirmesi nedeniyle kendisine Ankara 15. Noterliği aracılığıyla gönderilen ve 29/09/2013 günü tebliğ edilen 27.09.2013 tarihli ve 2548 sayılı ilk ihtarname ile on beş gün içinde borçlanın ödemesi istenmiştir.

Kendisine tanınan bu süre içerisinde borcunu ödemediğinden Ankara 15. Noterliği aracılığıyla 03.10. 2013 tarihli ve 2684 sayılı ikinci ihtarname gönderilerek bir ay içinde borçlanın ödemesi gerektiği bildirilmiştir. Ancak, 05.10.2013 günü tebliğ edilen bu ikinci ihtarname ile tanınan bir aylık süreye rağmen borçlarım ödemediğinden Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve ana sözleşmenin.... maddesi hükümleri uyarınca ………………….ortaklıktan çıkarılmasına ve bu durumun kendisine tebliğ edilmesine oy birliği/oy çokluğu ile karar verilmiştir.




                          Başkan                            2. Başkan                              Üve
                           İmza                                    İmza                                İmza


------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Çıkarılma kararının bir örneği çıkarılmanın genel kurul veya yönetim kurulu tarafından onaylandığı tarihten itibaren on gün içinde, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere notere verilir.

Tebligat, ortağın kooperatife bildirdiği en son adrese yapılır. Kendisine tebliğ yapılacak ortak adresinde bulunmazsa tebliğ kendisi ile aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçilerinden birine yapılır. Ancak, ortak yerine kendisine tebliğ yapılacak kişinin 18 yaşını doldurmuş olmasına dikkat edilmelidir. Bilinen en son adresinde kendisine tebligat yapılacak kimse yoksa veya bunlar tebligatı almaktan kaçınırlarsa, tebligat o yerin muhtarına veya ihtiyar heyeti üyelerinden birine yapılır. Belgeyi teslim alanın adı ve adresi, ortağın tebliğ edilen adresinin kapısına yapıştırılır. Tebligatın kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır.

Çıkarılma kararının ortağa tebliğine ilişkin noter yazısı örneği:

T.C. 15. Noterliği ANKARA

KEŞİDECİ : ,,,,,,,,,,,,,Kooperatifi
MUHATAP : Talatpaşa Bulvarı 108/45 Cebeci/Ankara

KONU: Kooperatifimize olan 2013 Mart-Ağustos aylarına ait toplan 2.400 (ikibindörtyüz) TL borcunuzu zamanında ödemediğin için Ankara 15. Noterliği ile 29.09. 2013 günü tebliğ edilen ilk ihtarnamemize ve yine Ankara 15. Noterliği ile 05.10. 2013 günü tebliğ edilen ikinci ihtarnamemize rağmen verilen süreler içinde söz konusu borcunuzu ödememiş bulunmaktasınız.

Bu nedenle; Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve ana sözleşmenin de … maddesi hükümlerince yönetim kurulunun 10/11/2013 tarihli 18 sayılı kararı ile kooperatif ortaklığından çıkarılmış bulunuyorsunuz.

Bilgilerinizi rica ederiz.

Sayın Noter,

Bu ihbarnamemizin bir örneğinin ilgiliye tebliğini, bir örneğinin de tebliğ edildiğine delil olarak tarafımıza iadesini rica ederiz.


                                                        Başkan                                  2. Başkan
                                                         İmza                                          İmza


--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ortaklıktan çıkarılan kişi, çıkarılma kararının kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içinde Ticaret Mahkemesi bulunan yerlerde bu mahkemeye, bulunmayan yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde itiraz davası açılabilir.
Çıkarılma kararı, yönetim kurulu tarafından verilmişse çıkarılan ortak itiraz davası açmadan önce genel kurula itirazda bulunabilir. Çıkarılma kararına karşı ortağın yapmış olduğu itiraz, genel kurul gündemine alınarak ayrı bir madde olarak görüşülür.
Genel kurulda ortağın söz alıp konuşma ve kendisini savunma hakkı vardır. Bu savunma hakkı engellenemez. Genel kuruldan da ortaklıktan çıkarılma kararı çıkarsa bu defa kararın iptali için itiraz davası açabilir.
Ortak, çıkarılma kararı haksız bile olsa üç aylık süre dolduktan sonra itirazda bulunamaz ve itiraz davası açamaz. Bu nedenle çıkarılan ortağın, haksız alındığını iddia ettiği çıkarılma kararına karşı 3 aylık hak düşürücü süre içerisinde ya genel kurula itirazda bulunması ya da itiraz davası açması gerekir. Ortağın itiraz amacıyla ilgili Bakanlığa veya başka bir kuruma başvurması hiçbir anlam ifade etmez.

Ortaklıktan çıkarılma kararına karşı, genel kurula yapılacak itiraz dilekçesi örneği:

T.C 14. Noterliği ANKARA

İTİRAZ EDEN: Adres

S.S................ ,,,,,,,,,,,,,,,, Koop. Adres

KONU: Yönetim kurulunun ortaklıktan çıkarılma kararına karşı yapılacak itirazımın, ilk genel kuralda görüşülmesi.

Kooperatif ortaklığından çıkarıldığına ilişkin 10.11. 2013 tarih ve 18 sayılı yönetim kurulu karan 3 sayılı yazı ile 12.11. 2013 günü tarafıma tebliğ edilmiştir. Anılan kararda ortaklıktan çıkarılmama gerekçe olarak Mart- Ağustos 2013 aylarına ait 2.400 (ikibindörtyüz) TL borcun ödenmediği gösterilmektedir. Oysa borcumun 1.400 TL'lik kısım ödenmiştir.
Ortaklıktan çıkarılma kararına karşı bu itirazımın ilk genel kuralda görüşülmesi ve ortaklıktan çıkarılmam yönünde yönetim kurulunca alınan 10.11. 2013 günlü 18 sayılı kararın iptal edilmesini genel kuraldan arz ederim.

Sayın Noter,

Üç nüshadan ibaret olan bu itiraz dilekçemin bir nüshasının muhataba tebliğini, bir nüshasının dairenizde saklanmasını ve bir nüshasının da tebliğ edildiğine delil olarak tarafıma verilmesini rica ederim.

                                                                                                                              İmza
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ortaklıktan çıkarılma kararına karşı açılacak dava dilekçesi örneği:

(TİCARET VEYA ASLİYE HUKUK) MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
                                                                                                                                   ANKARA

İTİRAZ EDEN:
Adres
MUHATAP : S.S ,,,,,,,,,,,,,,, Koop.
Adres

DAVANIN KONUSU: Kooperatif ortaklığından çıkarılmam yönünde alınan 10.11.2013 tarihli 18 sayılı yönetim kurulu kararı.

OLAY VE DELİLLER: Kooperatif ortaklığından çıkarıldığına ilişkin 10.11.2013 tarih ve 18 sayılı yönetim kurulu kararı 3 sayılı yazı ile 12.11. 2013 günü tarafıma tebliğ edilmiştir. Anılan kararda ortaklıktan çıkarılmama gerekçe olarak Mart- Ağustos 2013 aylarına ait 2.400 (ikibindörtyüz) TL borcun ödenmediği gösterilmektedir. Oysa borcumun 1.400 TL'lik kısım ödenmiştir. Ödemeye ilişkin makbuzlar ekte sunulmuştur.

HUKUKİ DAYANAK: Kooperatifler Kanunu'nun 16. Maddesi ile kooperatif anasözleşmesinin 11. maddesi.

SONUÇ VE İSTEK: Ortaklıktan çıkarılma kararına karşı bu itirazımın görüşülmesi ve ortaklıktan çıkarılmam yönünde yönetim kurulunca alınan 10.11.2013 günlü 18 sayılı kararın iptal edilmesini arz ederim. 15/01/2015

                                                                                                                          İmza

EKLER:
1- İptal kararı
2- Ödeme Makbuzları

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ortaklıktan çıkarılması kesinleşmeyen ortağın yerine yeni ortak alınamaz. Başka bir ifade ile davası veya itirazı sonuçlanmayan ortakların yerine yeni ortak alınması yasaklanmıştır.
Kooperatif ortaklarının kendi isteği ile ortaklıktan çıkması, ortaklıktan çıkarılması gibi nedenlerin dışında ortaklığı sona erdiren diğer bir durum ise ortaklığın kendisinden düşmesidir.



Kooperatif Ortaklığının Devri

Kooperatiflere ortak olmanın bir yolu da kooperatif ortaklığını bir ortaktan devralmaktır. Bir kooperatif ortağının ortaklık payını devralarak kooperatife ortak olacak kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde, yönetim kurulu bu kişiyi ortaklığa kabul etmek zorundadır.

Ortaklığın devrinin sonradan çıkabilecek anlaşmazlıklara sebebiyet verilmemesi için noter huzurunda yapılmasında fayda vardır. Ortaklık payını noter huzurunda devreden ile devralanın işleminden sonra, kooperatif yönetim kuruluna başvurmaları zorunludur. Bu başvuru ayrı ayrı olabileceği gibi birlikte de yapılabilir.

Ortaklığın devrinden önce, devir alacak kimsenin kooperatif nezdinde araştırma yaparak, devredecek kimsenin gerçekten kooperatifin ortağı olup olmadığını, ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadığını, kooperatife borcunun bulunup bulunmadığını araştırması yararına olacaktır. Çünkü devir, tüm hak ve yükümlülükleri içerir. Devralan kişi, devreden kişinin tüm hakkına sahip olduğu gibi onun yükümlülüklerini de üstlenir.

Ortaklığı devralan kişinin ortaklık şartlarını taşımasına rağmen, yönetim kurulunca ortaklığın devrinin reddine ilişkin bir karar alınmışsa, bu konuda genel kurula itirazda bulunulmalıdır. Genel kurulca da devir talebi reddedildiği takdirde kooperatif aleyhine dava açılabilir. Davayı, ortaklığını devredecek kişinin açması gerektiği de unutulmamalıdır.

Kooperatif ortağının ortaklık sıfatı, bir görev veya hizmetin yerine getirilmesine bağlı ise bu görev veya hizmetin sona ermesi ile de ortaklık sıfatı sona erer (KK mad. 15). Bu şekildeki ortaklıklarda, ana sözleşmeye konulacak hükümlerle, görev veya hizmet sona erse dahi ortaklığın devamı sağlanabilir. Örneğin bir taşıma kooperatifine ortak olan bir sürücünün taşıma işini bırakması durumunda kooperatif ortaklığı sona erer.

Ortaklığın devrine ilişkin birlikte dilekçe örneği:


                                                                                                                                      14.10.2013
......................................... KOOPERATİFİ
YÖNETİM KURULU BAŞKANLIĞINA
                                                                    ANKARA


Kooperatifinizin 9 (dokuz) numaralı ortağıyım. Kooperatifler Kanunu'nun 14 üncü, anasözleşmenin... maddeleri gereğince ortaklığımı bütün hak ve yükümlülükleriyle birlikte aşağıda imzası bulunan ve gerekli belgeleri sunan Osman BEŞER'e devretmek istiyorum.
Gerekli işlemin yapılmasını arz ederim.


                                        Devreden                                                    Devralan
                                           İmza                                                            İmza



ADRES (Devralan Ortağın):


EKLER:
1- Nüfus cüzdan örneği
2- İkametgah kağıdı
3- İstenilen diğer belgeler

Kooperatif Ortağının Ölümü

Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer. Ölen ortağın mirasçılarının ortaklığa devam edebilmelerinin söz konusu olabilmesi için bu hususta ana sözleşmede bir hüküm bulunması ayrıca mirasçıların ana sözleşmede yer alan ortak olabilme şartlarını taşımaları gerekir. Örneğin; bir motorlu taşıyıcılar kooperatifi ortağının ölümü halinde, ortaklığının mirasçılara geçebilmesi için, mirasçıların da taşıyıcılığı bilfiil meslek edinmiş esnaf olmaları, taşıma komisyonculuğu yapmamaları gibi, ana sözleşmede yazılı ortaklık şartlarını taşımaları gerekir.
Ana sözleşmede ölen ortağın mirasçılarının kooperatif ortaklığına devam edebilecekleri hususunda bir hüküm yoksa, mirasçıların ortak olarak alınmaları mümkün değildir.
Ölen ortağın hak ve yükümlülüklerinin mirasçılarına geçebilmesi için mirasçılarının veraset ilamı getirmeleri ve ayrıca içlerinden birini temsilci tayin etmeleri gerekir.
Kooperatif genel kuruluna bu temsilci katılır, ortaklık payına ilişkin hak ve ödevler bu temsilci vasıtasıyla kullanılır, yerine getirilir.

Ölen ortağın mirasçılarının kooperatife ortak olabilmesi için dilekçe örneği:


                                                                                                                                      08/10/2013
……………………………….. KOOPERATİFİ
YÖNETİM KURULU BAŞKANLIĞINA
                                                                                                            ANKARA


Kooperatifinizin 6 numaralı ortağı İpek BULUT 30/09/2013 günü vefat etmiştir. Veraset ilamı ilişikte sunulmuş olup varislerden Nurettin BULUT'u temsilci olarak tayin ettik.
Kooperatifler Kanunu'nun 14. maddesinin ikinci fıkrası ile kooperatif anasözleşmesinin . maddesi hükmü uyarınca, ortaklığın varislere intikalini arz ederiz.


Temsilcinin Adresi :

EK: Bir adet veraset ilamı.

Kooperatif Ortaklığından Çıkma

Kooperatifçilikteki açık kapı ilkesinin bir gereği olarak her ortağa kooperatiften çıkma hakkı tanınmıştır. Ortağa tanınan bu hak hiçbir şekilde kooperatif yönetim kurulu veya genel kurul kararıyla ve yahut ana sözleşmeye konulacak bir hükümle ortadan kaldırılamaz.
Ana sözleşmesinde ortaklıktan ayrılamama gibi bir hüküm bulunan kooperatifin kuruluşuna izin verilmez. Ortaklıktan kendi isteği ile çıkmak isteyen ortak, bir dilekçe ile kooperatif yönetim kuruluna başvurur.

Kooperatif ortaklığından çıkma isteğine ilişkin dilekçe örneği:



29.09.2013
………. KOOPERATİFİ
YÖNETİM KURULU BAŞKANLIĞINA
                                                                      ANKARA

Kooperatifinizin 6 numarada kayıtlı ortağıyım. Kooperatif ortaklığından ayrılmak istiyorum.
Ortaklıktan çıkış isteğimin kabul edilerek anasözleşmenin ilgili maddeleri uyarınca sermaye payı ile diğer alacaklarımın tarafıma ödenmesini arz ederim.

                                                                                                                               Üye



ADRES:


Her ne kadar ortaklıktan çıkmak isteyen ortağa çıkma hakkı tanınmışsa da, kooperatif ortaklığından çıkma sonucu kooperatifin mali durumu tehlikeye düşecek ise ayrılmak isteyen ortaktan kooperatifin belli miktarda tazminat isteme hakkı vardır.
Kooperatiften ayrılmak isteyen ortaktan tazminat istenebilmesi için, ana sözleşmede ayrılmak isteyen ortağın tazminat ödemesine ilişkin bir hüküm bulunması ve ayrıca ortaklıktan çıkma ile kooperatif varlığının tehlikeye girmesi gerekir.
Ortaklıktan çıkma serbestisi vardır diye, önemli bir sayıda ortağın kooperatiften ayrılmak istemesi kooperatife zarar verebilir. Örneğin her ay toplanacak aidatlara göre malzeme alımında bulunmuş bir kooperatifin ortaklarından önemli bir kısmı çıkma talebinde bulunduğunda kooperatifin borçlarını ödemesi tehlikeye girecektir. Bir de çıkan ortağa ödeme yapılacağı düşünülürse bu durumda kooperatif büyük zarar görecektir. İşte bu zararın en aza indirilmesi amacıyla ana sözleşmede belirtilmek üzere çıkan ortaktan tazminat alınabilir.
Ortaklıktan çıkmanın sınırlandırılması: Kooperatifler Kanununun 11inci maddesine göre bir ortağın kooperatiften çıkma hakkını kullanması, ana sözleşmede belirtilerek en çok beş yıla kadar sınırlandırılabilir.
Kooperatifin kuruluşu sırasında ana sözleşme hazırlanırken veya kuruluştan sonra usulüne göre yapılacak ana sözleşme değişikliğiyle otaklıktan çıkma konusunda bir sınırlandırma düşünülüyorsa, sınırlandırılacak süre ana sözleşmede açıkça gösterilmelidir.
Ana sözleşme ile ortaklıktan çıkmaya herhangi bir sınırlandırma getirilmiş olsa dahi haklı nedenlerle bu süreden önce ortaklıktan çıkmaya izin verilebilir. Ancak hangi durumlarda süre beklenmeksizin ortaklıktan çıkmaya izin verileceği ana sözleşmede açıkça belirtilmelidir.
Çıkma isteğini bildirme süresi ve çıkma zamanı: Kooperatifler Kanununun 12’ci maddesinde "Çıkış, ancak bir hesap senesi sonu için ve en az 6 ay önceden haber verilerek yapılır. Ana sözleşmede daha kısa bir süre belirtilip hesap senesi içinde çıkışa müsaade edilebilir." hükmüne yer verilerek, kooperatiflerden çıkma isteğinin ne zaman yapılacağı belirtilmiştir.
Tarımsal amaçlı kooperatifler hariç, kooperatiflerde hesap dönemi normal olarak bir takvim yılıdır. Bu durumda çıkış isteğinin 30 Haziran'a kadar kooperatife bildirilmesi, başka bir ifadeyle de en geç bu güne kadar çıkış isteğine ilişkin dilekçenin kooperatife ulaşması gerekir. Bu süre içerisinde yapılan çıkış isteği o yılın sonunda hüküm ifade eder. Yani, ortaklıktan çıkma 31 Aralık'ta gerçekleşmiş olur.
Ortaklıktan çıkmanın gerçekleşmiş olması için yönetim kurulunun ortaklıktan çıkış talebini kabul etmesi gerekir. Kooperatifler Kanununa göre ana sözleşmede altı aydan daha kısa bir süre belirtilip hesap dönemi sonu beklenmeden yıl içinde de çıkışa izin verilebilir. İlgili bakanlıkça hazırlanan ana sözleşmelerde bildirim genellikle hesap dönemi sonundan en az bir ay önce yapılacağı yönünde hükümler yer almaktadır.
Ortaklıktan çıkmayı kabul edecek makam: Kooperatifler Kanununda ortaklıktan çıkmak isteyen ortağın bu isteğini hangi makama yapacağı, çıkmanın hangi şekilde yapılacağı yönünde açık bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak ilgili Kanunun 13’ncü maddesinde; "Yönetim kurulu, ana sözleşmeye uygun olarak yapılacak isteğe rağmen, bir ortağın kooperatiften çıkma isteğini kabulden kaçınacak olursa ortak bu isteğini noter aracılığı ile kooperatife bildirir.
Bildiri tarihinden itibaren çıkma gerçekleşir." hükmü yer almaktadır. Buna göre çıkma isteğinin yönetim kuruluna yapılması ve ortaklıktan çıkma kararının da yine yönetim kurulu tarafından verilmesi gerekir.
Kooperatif ortağı, ortaklıktan çıkma isteğini yönetim kuruluna dilekçe ile bildirir. Yönetim kurulu bu dilekçeyi inceler ve hükme bağlar. Ortaklıktan çıkma isteğinde bulunan kişi ana sözleşmede belirtilen süre geçmesine rağmen yönetim kurulundan çıkma isteğine ilişkin herhangi bir yazı almamışsa çıkma isteğini bu kez noter aracılığıyla kooperatife bildirir ve noter aracılığıyla yapılan bu bildirim tarihi itibariyle ortağın, ortaklıktan çıkışı gerçekleşir.